Đây cũng là dịp thăm người thân trong
gia đình, trong chi họ, dòng họ, họp mặt để tưởng nhớ người đã khuất và
bàn việc người sống giữ gìn gia phong. Vào dịp đó người ta thường tổ
chức ăn uống, nên mới gọi là ăn giỗ, thì cũng gọi là "trước cúng sau
ăn", có mất đi đâu, cũng là để cho cuộc họp mặt thêm đậm đà ấm cúng,
kéo dài thời gian sinh hoạt, kể chuyện tâm tình, chuyện làm ăn. Mà
việc chi phí cũng không dồn lên đầu một ai vì ngoài phần do hương hoả
mà có, mỗi người đều đóng góp bằng tiền mặt hoặc hiện vật, nên mới có
từ "góp giỗ", với ý nghĩa trên- "Uống nước nhớ nguồn"- việc đó có thể
xếp vào loại thuần phong mỹ tục, nếu như người ta loại bỏ được những hủ
tục có tính chất mê tín dị đoan, nếu như không bị lợi dụng một cơ hội
cho bọn hãnh tiến khoe của bằng mâm cao cỗ đầy, sơn hào hải vị, cho
những ông tham nhũng dựa vào chức quyền nhận lễ giỗ hậu hĩ, một thứ
đút lót trá hình. Phương tây có tập quán mừng ngày sinh là chính. Từ khi ra đời, các hội thọ
hàng năm thường tổ chức mừng thọ cho các cụ vào những năm chẵn 70, 75,
80... Một số đoàn thể cũng tổ chức mừng thọ cho hội viên của mình.
Việc tổ chức mừng thọ có tính chất đại trà, không đúng ngày đó không
thể thay thế cho việc mừng thọ đúng ngày sinh, ấm cúng trong gia đình.
Cho nên, tôi nghĩ rằng các gia đình chúng ta nên tổ chức mừng ngày
sinh cho mọi thành viên trong gia đình, đặc biệt lưu ý đến ông bà già
là những người đang cảm thấy cô đơn. Hiện ngay rất nhiều gia đình đã tổ
chức mừng ngày sinh con, thường là hai cháu, nay thêm hai vợ chồng,
một năm bốn lần mừng ngày sinh, dư dật thì có mâm cơm thịnh soạn, tặng
phẩm tươm tất, thiếu thốn thì bữa cơm tươi hơn thường ngày, quà tặng
giản đơn. Người còn cha mẹ nếu ở chung thì thêm hai lần ăn mừng ngày
sinh, cũng tùng tiệm như trên. Nếu ở riêng thì đồng quà tấm bánh vừa
với túi tiền tặng cha mẹ, cốt thể hiện tấm lòng ưu ái, tăng thêm sự ấm
cúng trong gia đình, giúp tuổi già đỡ cảm thấy cô đơn. Mừng ngày sinh
một cách giản dị như vậy thiết tưởng cũng không phải cái gì cao xa
ngoài tầm tay của những gia đình còn thiếu thốn. Cũng cần thêm một lý
do nữa khiến ta coi trọng ngày sinh là bản thân người đó được hưởng
khi còn sống, dù là một món ăn tươi còn hơn mâm cao cỗ đầy cúng vái
khi sang thế giới bên kia. ở chỗ này có thể nhắc đến một lời chê bai
của người xưa: Khi sống thì chẳng cho ăn Chúng tôi trích dẫn bài trên của ông Đặng Văn Phủng và có lời bàn thêm sau đây: Lễ giỗ được xếp vào loại
thuần phong mỹ tục của dân tộc ta. Mừng ngày sinh là phong tục Âu Tây
có ý nghĩa hay. Theo phân tích của ông Phủng thì kỷ niệm ngày sinh hay
hơn là giỗ. Ngặt vì mấy ai nhớ đến ngày sinh của bản thân mình. Trước
năm 1945 cũng chưa dễ mấy ai biết chính xác, trừ một số ít con công
chức cũ ăn lương phải có giấy khai sinh chính thức hoặc ai còn may mắn
giữ được lá số tử vi, ngược lại hầu hết các gia đình còn ghi nhớ ngày
giỗ của cha mẹ, ông bà. cụ kỵ. Dầu cho khi cha mẹ còn sống, con cháu đã
được tổ chức kỷ niệm ngày sinh, nhưng nhớ đến ngày ông bà cha mẹ qua
đời, mà trên bàn thờ hương tàn khói lạnh cũng cảm thấy áy náy trong
lòng.
Chính vì thể theo phong tục đó mà nhà nước ta đã giữ gìn
việc tổ chức trang nghiêm ngày giỗ của các vị anh hùng dân tộc có công
dựng nước và giữ nước như ngày giỗ tổ Hùng Vương, hội đền Kiếp Bạc...
Cho nên, theo tôi, giữ gìn tục lệ đó theo ý nghĩa trong sáng của nó
không có gì phải bàn.Thế còn ngày sinh?
Tôn giáo Đông Tây cũng coi trọng ngày sinh, Phật giáo có ngày "Bụt
sinh Bụt đẻ" (Phật Đản 8-4 Âm Lịch), Ki tô giáo có ngày Chúa giáng sinh
(Nô- en 25-12 Dương lịch). Do giao lưu văn hóa, giao tiếp quốc tế, Nhà
nước ta đã tiếp nhận tập quán quốc tế đó nên đã tổ chức trọng thể
ngày sinh Bác Hồ, Mừng thọ các nhà lãnh đạo khác của Đảng và Nhà nước.
Đến khi chết xuống làm văn tế ruồi
(Đặng Văn Phủng - Trích "Hà nội mới chủ nhật ", số 119)Lời bàn thêm của tác giả:
Vì vậy ở nước ta, nhà nào tổ chức kỷ niệm ngày sinh càng hay, nhưng chưa có nhà nào bỏ được lễ giỗ.
Nguồn: ST & Tổng hợp từ Internet: Đoan Trang(XemTuong.net)
